SAMUN MASU WA’AZI CIKIN AL’UMMA BABBAN ALHERI NE : Dr Ibrahim Jalo Jalingo

SAMUN MASU WA'AZI
CIKIN AL'UMMA BABBAN
ALHERI NE:
Lalle a samu mutane
cikin wata al'umma
suna tashi suna yin
wa'azi, suna kiran
jama'a da su tsaida
Sunnah, su gusar da
bidi'ah, su lazimci
gaskiya cikin dukkan
lamari, su yaki karya
cikin dukkan kome, lalle
wannan alheri ne babba.
Idan wani ya ce: ai irin
wannan aiki yana
jawowa mai yin shi
wahalhalu da yawa:
wani lokaci ya kan zama
sanadiyyar mutuwarsa,
ko dukansa, ko zaginsa,
ko cin mutuncinsa, ko
rasa wani hakki nasa da
ya kamata ya samu,
saboda haka abin da ya
fi shi ne kowa ya kame
bakinsa, domin samun
lafiyar jikinsa, da
mutuncinsa. To sai a ba
shi amsa da cewa: Ai
malamai magada suke
ga Annabawa, su kuwa
Annabawa ba gadon
kudi suka bari ba, a'a
gadon ilmin sanin
gaskiya ne da kuma aiki
da gaskiyar ko ana ha-
maza-ha-mata. Wannan
shi ne ma ya sa wasu
daga cikinsu suka rasa
rayukansu, wasu kuwa
aka dudduke su, wasu
kuwa aka zazzage su,
wasu kuwa aka cicci
mutuncinsu tamhanyoyi
daban daban.
Misali: babu irin cin
mutuncin da ba a yi wa
Annabi Muhammad mai
tsira da amincin Allah
ba, an yayyake shi, an
masa raunuka daban-
daban, an masa
jamhuru an ce shi
tababbe ne mahaukaci,
an ce mai raba kan
jama'a ne, mai kawo
hargitsi cikin al'umma ne
…..,,
Babban malamin Sunnah
masanin Hadithi, da
Tafsiri, da Tarihi, da
Sirah, Ibnu Katheer ya
ce cikin littafinsa
Albidayatu wannihayah
3/55-56:-
((ﻋﻦ ﺳﻌﻴﺪ ﺑﻦ ﺟﺒﻴﺮ
ﻭﻋﻜﺮﻣﺔ ﻋﻦ ﺍﺑﻦ ﻋﺒﺎﺱ
ﻗﺎﻝ: ﺍﺟﺘﻤﻊ ﻋﻠﻴﺔ ﻣﻦ ﺍﺷﺮﺍﻑ
ﻗﺮﻳﺶ ﻭﻋﺪﺩ ﺃﺳﻤﺎﺀﻫﻢ ﺑﻌﺪ
ﻏﺮﻭﺏ ﺍﻟﺸﻤﺲ ﻋﻨﺪ ﻇﻬﺮ
ﺍﻟﻜﻌﺒﺔ، ﻓﻘﺎﻝ ﺑﻌﻀﻬﻢ ﻟﺒﻌﺾ :
ﺍﺑﻌﺜﻮﺍ ﺍﻟﻰ ﻣﺤﻤﺪ ﻓﻜﻠﻤﻮﻩ،
ﻭﺧﺎﺻﻤﻮﻩ ﺣﺘﻰ ﺗﻌﺬﺭﻭﺍ
ﻓﻴﻪ، ﻓﺒﻌﺜﻮﺍ ﺍﻟﻴﻪ ﺍﻥ ﺍﺷﺮﺍﻑ
ﻗﻮﻣﻚ ﻗﺪ ﺍﺟﺘﻤﻌﻮﺍ ﻟﻚ
ﻟﻴﻜﻠﻤﻮﻙ، ﻓﺠﺎﺀﻫﻢ ﺭﺳﻮﻝ
ﺍﻟﻠﻪ ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ
ﺳﺮﻳﻌﺎ، ﻭﻫﻮ ﻳﻈﻦ ﺍﻧﻪ ﻗﺪ
'ﺑﺪﺍ ﻟﻬﻢ ﻓﻲ ﺃﻣﺮﻩ ﺑﺪﺀ، ﻭﻛﺎﻥ
ﺣﺮﻳﺼﺎ ﻳﺤﺐ ﺭﺷﺪﻫﻢ ﻭﻳﻌﺰ
ﻋﻠﻴﻪ ﻋﻨﺘﻬﻢ، ﺣﺘﻰ ﺟﻠﺲ
ﺍﻟﻴﻬﻢ. ﻓﻘﺎﻟﻮﺍ: ﻳﺎ ﻣﺤﻤﺪ ﺍﻧﺎ
ﻗﺪ ﺑﻌﺜﻨﺎ ﺇﻟﻴﻚ ﻟﻨﻌﺬﺭ ﻓﻴﻚ،
ﻭﺍﻧﺎ ﻭﺍﻟﻠﻪ ﻻ ﻧﻌﻠﻢ ﺭﺟﻼ ﻣﻦ
ﺍﻟﻌﺮﺏ ﺍﺩﺧﻞ ﻋﻠﻰ ﻗﻮﻣﻪ ﻣﺎ
ﺃﺩﺧﻠﺖ ﻋﻠﻰ ﻗﻮﻣﻚ؛ ﻟﻘﺪ
ﺷﺘﻤﺖ ﺍﻵﺑﺎﺀ ﻭﻋﺒﺖ ﺍﻟﺪﻳﻦ،
ﻭﺳﻔﻬﺖ ﺍﻵﻟﻬﺔ ﻭﻓﺮﻗﺖ
ﺍﻟﺠﻤﺎﻋﺔ، ﻭﻣﺎ ﺑﻘﻲ ﻣﻦ ﻗﺒﻴﺢ
ﺍﻻ ﻭﻗﺪ ﺟﺌﺘﻪ ﻓﻴﻤﺎ ﺑﻴﻨﻨﺎ
ﻭﺑﻴﻨﻚ ..)).
Ma'ana: ((Daga Sa'id
Daga Jubair da Ikrimah,
daga Dan Abbas ya ce:
Shugabannin
Quraishawa sun hadu a
Dakin Ka'abah, sannan
suka aika wa Annabi
mai tsira da amincin
Allah cewa suna
bukatar zama da shi,
nan-da-nan Annabi mai
tsira da amincin Allah ya
je ya same su saboda
tsammanin da yake yi
na cewa za su
musulunta ne, domin
yana son musu alheri,
kuma ba ya son abin da
zai wahalce su. Da ya zo
ya zauna a inda suke sai
suka ce da shi: Ya
Muhammad! Lalle, mun
aika Maka ne domin mu
yanke uzurinmu gare
ka, wallahi mu ba mu
taba ganin wani mutum
daga cikin Larabawa da
ya kawo musiba cikin
jama'arsa, kamar yadda
ka kawo musiba cikin
jama'arka ba. Hakika ka
zagi iyayenmu, kuma ka
aibanta addininmu,
sannan ka maida
mahankaltanmu
wawaye, ka kuma zagi
allolinmu, ka raba
kawunan jama'armu.
Babu dai wani
mummunan abu da ya
rage wanda ba ka
sanya shi tsakaninmu
ba..)).
Kun ga dai abin mamaki
karara a nan,
Quraishawa dai kafurai
ne masu bautar
gumaka, mashaya giya,
maciya riba, masu
aikata kusan dukkan
nau'i na sabo, amma
kuma su ne suka sa
Annabi a gaba suna
zazzaro masa
wadannan maganganu!!
Suna cewa shi mai raba
kawunan jama'a ne
saboda kawai ya ce da
su su bi Addinin gaskiya,
su kuma lazimci gaskiya
su daina karya, da
hasada, da hikdu, su
daina karban umurnin
kowa matukar dai ya
saba wa umurnin Allah
Madaukakin Sarki.
Wannan ita ce al'adar
karkatattu cikin ko
wane zamani, sawa'un
kafurai ne masu bautar
gumaka, ko kuwa
Yahudawa ne da
Nasara, ko kuwa cikin
jumlar Musulmi ne suke.
A lokacin da Sheik
Muhammad Dan
Abdullwahhab, ya fara
yi wa jama'arsa wa'azin
su daina ayyuka irin na
shirka da bidi'ah, su
tuba su yi riko da
Alkur'ani da Sunnah,
haka da yawa daga cikin
masu mulkinsu, da
malamansu da jahilansu
suka yi caa a kansa,
suka cutar da shi cuta
mai yawa!
A lokacin da Sheik
Uthmanu Dan Fodiyo ya
fara yi wa jama'ar
kasar Hausa wa'azin su
bar ayyuka irin na
shirka, da bidi'ah, su
dawo zuwa ga Alkur'ani
da Sunnah, da yawa
daga cikin sarakuna da
malaman zamaninsa da
jahilan da ke tare da su,
sun yi ta musguna
masa ta hanyoyi daban-
daban.
A lokacin da Sheik
Abubakar Mahmud Gumi
ya fara yin wa'azi kan
barnar da take gudana a
zamaninsa ta bidi'ar
sufaye da abin da ya yi
kama da haka, ya kuma
shiga rubuce-rubuce
domin bayyanar da
gaskiyar lamari cikin
haka, lalle sarakuna, da
malamai, da kuma
jahilan da ke tare da su
sun yi caa a kansa, sun
yi kokarin kashe shi ba
sau daya ba, ba sau
biyu ba, sun yi kokarin
bata masa suna ta
hanyoyi daban daban.
Allah Ya tabbatar da
dugaduganmu a kan
gaskiya da adalci, Ya
kuma raba al'ummarmu
da sharrin azzalumai na
boye da na bayyane.
Ameen.
April 13 at 12:21pm ·

Advertisements

AL KITABU WAL “ITRA” KO AL KITABU WAS “SUNNAH”? 4 (Dr mansur sokoto)

AL KITAB WAL “ITRA”
KO AL KITAB “WAS
SUNNAH”? 4
Riwayoyin Hadisin
“ITRA”
Ruwaya ta Farko:
Ruwayar sayyidina Abu
Huraira Radiyallahu Anhu
wadda Imam Al Baihaki
ya zo da ita a cikin
SUNAN AL KUBRA
(10/144), Hadisi na
20124 da Imam Al
Bazzar a cikin MUSNAD
(2/479), Hadisi na 8993.
Ga nassin Hadisin Abu
Huraira:
“ﺍﻧﻲ ﻗﺪ ﺧﻠﻔﺖ ﻓﻴﻜﻢ ﺍﺛﻨﻴﻦ
ﻟﻦ ﺗﻀﻠﻮﺍ ﺑﻌﺪﻫﻤﺎ ﺃﺑﺪﺍ :
ﻛﺘﺎﺏ ﺍﻟﻠﻪ ﻭﺳﻨﺘﻲ، ﻭﻟﻦ
ﻳﺘﻔﺮﻗﺎ ﺣﺘﻰ ﻳﺮﺩﺍ ﻋﻠﻲ
ﺍﻟﺤﻮﺽ ”.
Fassara:
“Hakika na bar maku
ababe biyu da ba zaku
bace ba idan kun yi riko
da su KITABULLAHI WA
SUNNATI. Kuma ba
zasu taba rabuwa da
juna ba har su same ni a
tafki (Al Kauthar).
Ruwaya ta Biyu:
Riwayar sayyidina Amr
bin Auf Al Muzani
Radiyallahu Anhu wadda
Imam Malik ya kawo ta
a cikin MUWATTA
(1/364), Kitabul Qadr,
Babi na daya, Hadisi na
1594, Ibnu Abdil Barr ya
fitar da Isnadinta a cikin
AT TAMHID (24/331)
da AL ISTIDHKAR
(8/265) haka shi ma
Imam Al Baji a cikin AL
MUNTAQA (4/278). ga
yadda take:
“ ﺗﺮﻛﺖ ﻓﻴﻜﻢ ﺃﻣﺮﻳﻦ ﻟﻦ
ﺗﻀﻠﻮﺍ ﻣﺎ ﺗﻤﺴﻜﺘﻢ ﺑﻬﻤﺎ
ﻛﺘﺎﺏ ﺍﻟﻠﻪ ﻭﺳﻨﺔ ﻧﺒﻴﻪ ”
Fassara:
Na bar maku wasu
al’amura biyu da ba
zaku taba bacewa ba
matukar kun yi riko da
su: KITABULLAHI WA
SANNATU NABBIYIHI.
Ruwaya ta Uku:
Riwayar sayyidina Zaid
bin Thabit Radiyallahu
Anhu wadda Imam
Muslim ya ruwaito a
cikin Sahihin littafinsa,
KITABUL FADA’IL, Babi
na hudu kan darajojin Ali
bin Abi Talib, Hadisi na
6378 da kuma Imam
Tirmidhi a cikin SUNAN,
KITABUL MANAQIB, Babi
na 32 kan darajojin
iyalan Manzon Allah
Sallallahu Alaihi Wa Alihi
Wasallam, Hadisi na
3788.
Ga ruwayar:
“ﺍﻻ ﺃﻳﻬﺎ ﺍﻟﻨﺎﺱ ﻓﺈﻧﻤﺎ ﺑﺸﺮ
ﻳﻮﺷﻚ ﺍﻥ ﻳﺄﺗﻲ ﺭﺳﻮﻝ
ﺭﺑﻲ ﻓﺎﺟﻴﺐ ﻭﺍﻧﺎ ﺗﺎﺭﻙ
ﻓﻴﻜﻢ ﺛﻘﻠﻴﻦ: ﺍﺣﺪﻫﻤﺎ ﻛﺘﺎﺏ
ﺍﻟﻠﻪ ﻓﻴﻪ ﺍﻟﻬﺪﻯ ﻭﺍﻟﻨﻮﺭ،
ﻓﺨﺬﻭﺍ ﺑﻜﺘﺎﺏ ﺍﻟﻠﻪ
ﻭﺍﺳﺘﻤﺴﻜﻮﺍ ﺑﻪ” ﻓﺤﺚ ﻋﻠﻰ
ﻛﺘﺎﺏ ﺍﻟﻠﻪ ﻭﺭﻏﺐ ﻓﻴﻪ، ﺛﻢ
ﻗﺎﻝ“ :ﻭﺃﻫﻞ ﺑﻴﺘﻲ، ﺃﺫﻛﺮﻛﻢ
ﺍﻟﻠﻪ ﻓﻲ ﺍﻫﻞ ﺑﻴﺘﻲ.”
ﻗﺎﻝ ﻟﻪ ﺣﺼﻴﻦ: ﻭﻣﻦ ﺍﻫﻞ
ﺑﻴﺘﻪ ﻳﺎ ﺯﻳﺪ؟ ﺃﻟﻴﺲ ﻧﺴﺎﺅﻩ
ﻣﻦ ﺍﻫﻞ ﺑﻴﺘﻪ؟ ﻗﺎﻝ: ﻧﺴﺎﺅﻩ
ﻣﻦ ﺍﻫﻞ ﺑﻴﺘﻪ، ﻭﻟﻜﻦ ﺍﻫﻞ
ﺑﻴﺘﻪ ﻣﻦ ﺣﺮﻡ ﺍﻟﺼﺪﻗﺔ ﺑﻌﺪﻩ.
ﻗﺎﻝ: ﻭﻣﻦ ﻫﻢ؟ ﻗﺎﻝ: ﻫﻢ ﺍﻝ
ﻋﻠﻲ ﻭﺍﻝ ﻋﻘﻴﻞ ﻭﺍﻝ ﺟﻌﻔﺮ
ﻭﺍﻝ ﻋﺒﺎﺱ.
ﻗﺎﻝ: ﻛﻞ ﻫﺆﻻﺀ ﺣﺮﻡ
ﺍﻟﺼﺪﻗﺔ؟ ﻗﺎﻝ: ﻧﻌﻢ .
Fassara:
“Ya ku mutane, Ku
saurara! Ni fa mutum
ne da ana kusa manzon
ubangijina ya zo min da
kira in karba (yana nufin
mutuwa). Kuma ni mai
bar maku abubuwa biyu
ne masu nauyi: Na
farkonsu shi ne littafin
Allah Wanda akwai
shiriya da haske a
cikinsa. Don haka, ku
kama littafin Allah ku yi
riko da shi”.
Sai Manzon Allah
Sallallahu Alaihi WA Alihi
Wasallam ya yi ta
kwadaitarwa da Jan
hankali zuwa ga littafin
Allah. Sannan sai ya ce:
“Da kuma iyalan gidana.
Ina tunatar da ku Allah
a game da iyalan
gidana”.
Husain sai ya tambayi
Zaid, su wane ne iyalan
gidansa? Matansa ba sa
cikin iyalan gidansa?
Zaid ya ce, suna ciki
mana. Amma iyalansa
sun hada da duk
wadanda aka haramta
ma cin zakka a bayansa.
Ya ce, su wane ne? Ya
ce, su ne dangin Ali, da
na Akilu da na Ja’afar da
na Abbas.
Ya ce, duk wadannan an
haramta masu cin
zakka? Ya ce, eh.
Ruwaya ta Hudu:
Ruwayar da Adiyya Al
Ufi ya karbo daga Abu
Sa’id (Ko dai Abu Sa’id Al
Kalbi ko kuma Abu Sa’id
Al Khudri). Wannan
ruwaya tana cikin
MUSNAD na Imam
Ahmad bin Hambal,
hadisai masu wadannan
lambobin: 11119 da
11147. Da kuma
MUSNAD na Imam Abu
Ya’la (2/1021), Hadisi na
1021.
Ga ruwayar:
“ ﺍﻧﻲ ﺗﺎﺭﻙ ﻓﻴﻜﻢ ﺍﻟﺜﻘﻠﻴﻦ
ﺍﺣﺪﻫﻤﺎ ﺍﻛﺒﺮ ﻣﻦ ﺍﻻﺧﺮ :
ﻛﺘﺎﺏ ﺍﻟﻠﻪ ﺣﺒﻞ ﻣﻤﺪﻭﺩ ﻣﻦ
ﺍﻟﺴﻤﺎﺀ ﺍﻟﻰ ﺍﻻﺭﺽ، ﻭﻋﺘﺮﺗﻲ
ﺍﻫﻞ ﺑﻴﺘﻲ. ﻭﺍﻧﻬﻤﺎ ﻟﻦ
ﻳﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣﺘﻰ ﻳﺮﺩﺍ ﻋﻠﻲ
ﺍﻟﺤﻮﺽ ”.
Fassara:
“Hakika ni mai barin
ababe biyu masu nauyi
ne a cikinku. Dayansu ya
fi daya nauyi: Littafin
Allah da yake igiya ce
mikakkiya daga sama
zuwa kasa. Da iyalaina.
Kuma lalle ba zasu rabu
ba har sai sun zo mini a
tafki”.
Ruwaya ta Biyar:
Ruwayar sayyidina Zaid
bin Thabit Radiyallahu
Anhu wadda Imam
Ahmad ya ruwaito a
cikin MUSNAD, Hadisi na
21578 da 21654 da Ibnu
Abi Shaibah cikin AL
MUSANNAF (11/452),
Hadisi na 32337. Ga
yadda ruwayar take:
“ ﺍﻧﻲ ﺗﺎﺭﻙ ﻓﻴﻜﻢ ﺍﻟﺨﻠﻴﻔﺘﻴﻦ
ﻣﻦ ﺑﻌﺪﻱ: ﻛﺘﺎﺏ ﺍﻟﻠﻪ
ﻭﻋﺘﺮﺗﻲ ﺍﻫﻞ ﺑﻴﺘﻲ، ﻭﺍﻧﻬﻤﺎ
ﻟﻦ ﻳﻔﺘﺮﻗﺎ ﺣﺘﻰ ﻳﺮﺩﺍ ﻋﻠﻲ
ﺍﻟﺤﻮﺽ ”.
Fassara:
“Hakika ni mai barin
halifofi biyu ne a cikinku
bayana: littafin Allah da
iyalan gidana. Kuma ba
zasu rabu ba har sai sun
zo mini a tafki.
Wadannan su ne
riwayoyin Hadisin.
Wanne ne ya inganta a
cikinsu? Wanne ne bai
inganta ba? Kuma
saboda me? Sa’annan
mene ne Hadisin yake
koyarwa? Ina muka yi
sabani da ‘yan Shi’a a
game da wannan
Hadisi? Sai ku dakace
mu.

AL KITABU WAL “ITRA” KO AL KITABU WAS “SUNNAH”? 3 (Dr mansur sokoto)

AL KITABU WAL
“ITRA” KO ALKITABU
“WAS SUNNAH” 3
Bari mu soma
magana kan Hadisin
da muke nufi:
Wannan Hadisi ya zo ta
hanyar sahabbai da
dama. Dukansu suna
cikin wadanda ‘yan
Shi’ah suka jingina ma
ridda bayan wafatin
Manzon Allah Sallallahu
Alaihi Wa Alihi Wasallam.
Kamar su Abu Huraira
da Zaid bin Arqam da
Jabir bin Abdillah da Amr
bin Auf da Abu Sa’id Al
Khudri. Amma kuma
suna azzama Hadisin
kwarai da gaske da
ruwaya guda daya daga
cikin ruwayoyinsa
wadda suke ganin ta
karfafi akidarsu. Haka
kuma sukan hautsina
ruwayoyin hadisin don
su fitar da wacce suke
bukata.
Zamu tattauna kan
wannan Hadisi – cikin
yardar Allah – ta
fuska uku:
Fuska ta farko ita ce,
hanyoyin da aka samo
Hadisin da su. Domin
abinda bakin malamai ya
hadu a kansa ne cewa,
Hadisi ba ya zama hujja
a addinin Allah, har a iya
jingina shi ga Manzon
Allah Sallallahu Alaihi Wa
Alihi Wasallam sai an
amince da hanyar da
aka samo shi. Ma’ana
sai maruwaitansa sun
zamo masu sheda ta
kwarai daga bakunan
wadanda suka san su,
suka yi hulda ta ilimi da
su. Wannan ma shi ya
sa aka kai matsaya kan
amsar hadisan sahabbai
baki daya ba tare da
wariya ba. Tunda yake
muna neman wanda
muka amince ma ne, sai
muka sami su Allah ya
ce ya amince masu. Mun
kuwa sani wannan
maganar ba karama ba
ce, kuma Allah Ta’ala da
ya yi ta ya san abinda
take nufi, kuma bai
taba warware ta ba.
Saboda haka
Ahlussunnah sun
wadatu da shedar
mahaliccinmu a kan su.
Amma duk Wanda ba
su ba sai an tambayi
‘yan zamaninsa an ji
labarinsa sannan ne in
ya cancanta ake sanya
shi cikin amintattu.
Yawan hanyoyi kawai
ba ya sa a inganta
Hadisi a wurin masana
ballantana shahararsa
kamar a same shi a
littafi 100 misali.
Wannan kadai ba ya sa
a karbe shi sai an yi
nazarin tsanin da aka
taka aka dauko shi. Shi
ya sa wanda bai sani ba
sai ya rudu da yadda
‘yan Shi’ah ke yi; su
jejjero sunayen littafai
da na malamai don
tabbatar da ingancin
Hadisi maimakon mayar
da hankali a kan
isnadinsa. Ga shi kuma
ba su Jin kunyar su fesa
karya, su jingina
magana ga wanda bai yi
ta ba, sannan su kai
matsayar ce ma Hadisi
mutawatiri ne wanda
babu kokwanto a
kansa, alhalin rubabben
hadisi ne da ba ya da
madogara ko kwara
daya ingantatta.
Wannan shine abinda
bawan Husaini, ina nufin
ABDUL HUSAIN AL
MUSAWI ya yi a
littafinsa mai suna AL
MURAJA’AT wanda a
yau shi ne wasu ke
kwafowa suna tinkaho,
suna cika baki kamar
sun zo da wani ilimi mai
amfani. Uzurinsu shine
ba su sani ba, kuma ba
su iya gane basu sani ba
ballantana su koma
makaranta. To, amma
ko wannan uzurin zai
ishe su gaban Allah?
Rokon da muke yi Allah
ya hada mu da su a kan
shiriya baki daya.
Fuska ta biyu da zamu
kalli wannan Hadisi ita
ce lafuzzan da ya zo da
su. Hadisi ya kan iya
zuwa da lafazi biyu ko
abinda ya fi. A kan
kuma iya samun
dukansu sun inganta
matukar ba su ci karo
da juna ba. Haka kuma
Ana iya samun daya
daga cikinsu kuskure ne
ko ma ganganci daga
wani maruwaici wanda
ba amintacce ba. Irin
nan da zaran an samu
son zuciya sai ka ga
wasu sun rike wancan
lafazin wanda yake
kuskure ne sun azzama
shi, sun masa wanka da
ado har da fesa turare
don daukar hankali.
Amma duk wannan bai
hana masanan Hadisi su
jajirce su rarrabe zare
da abawa.
Fuska ta uku ita ce
ma’anarsa da fikihun da
ya kunsa. Manzon Allah
Sallallahu Alaihi Wa Alihi
Wasallam balarabe ne.
Kuma da harshen
larabcin ne ya bayyana
duk wata karantarwa
da ya yi. Don mu fahimci
abinda yake nufi kuwa
dole ne mu san wannan
yare kuma mu yi amfani
da sanin cikin fahimtar
maganarsa. Haka kuma
kowace magana da ta
fito daga tsarkakakken
baki to, malamai sukan
fitar da fikihunta da

AL KITABU WAL “ITRA” KO AL KITABU WAS “SUNNAH”? 2 (Dr mansur sokoto)

AL KITABU WAL
“ITRA” KO AL KITABU
WAS “SUNNAH”? 2
kashi na Uku shi ne
hadisan da malamanmu
suka yi sabani a kan
ingancinsu ko rauninsu.
Ka’idarmu a nan ita ce
hujja, ba Malam wane
ya fada ba. Amma da
zaran an samu haka sai
su yi fararat su ce, ai
Malaminku wane ya
inganta shi. Daga nan
sai su gina abinda shi
malamin da an tambaye
shi zai ce ba haka ne ba.
Idan mun zo fitar da
Hadisin “ITRA” zamu ga
wannan baro baro.
Kashi na Hudu shi ne
hadisan da suke sukar
mu a kansu, alhalin
yadda suke a
littafanmu haka suke a
nasu. Kamar Hadisin
fitsari a tsaye, da yawa
sukan zage mu a kansa,
su ce bamu san girman
Manzon Allah ba, alhalin
Hadisin yana a cikin
littafansu su ma! Da
kuma Hadisin cewa, ba
a gadon Annabawa. A
kullum sai ka ji suna
zagin sayyidina
Abubakar a kansa suna
cewa ya shara ta,
alhalin Majilisi da wasu
Malamansu sun kawo
shi ta nasu hanyoyi
kuma sun inganta shi.
Kashi na Biyar shi ne irin
hadisan da aka inganta
su da lafazin da suka zo
da shi ingantacce. Sai
Malaman Shi’ah su
kawo nasu lafazin mai
rauni su ce mun inganta
shi. In ka bi salsala zaka
tarar lalle ya inganta
amma ba a yadda suka
kawo shi ba. Kuma
nasun kitsa shi aka yi
domin wata manufa.
Wani lokaci fa har sauyi
na ganganci ake yi ma
kalma a cikin Hadisi don
ta dace da ma’anar da
suke so. Kamar yadda
suka yi da Hadisin
“ ﺗﺮﻛﺖ ﻓﻴﻜﻢ ﻣﺎ ﺍﻥ
ﺗﻤﺴﻜﺘﻢ ﺑﻪ ﻟﻦ ﺗﻀﻠﻮﺍ..”
Wannan “bihi” da ke
cikin Hadisin sukan
mayar da shi “bihima”
kamar yadda zamu gani
a nan gaba, don su
batar da Ma’anar da
Manzon Allah yake nufi
su tabbatar da nasu
son zuciya. Eh, ya zo da
“bihima” amma
karshensa “Wa sunnati
nabiyyihi” ne, ba “Wa
itrati” ba. Kamar yadda
yake a cikin MUWATTA
na Imam Malik tare da
sharhinsa TANWIRUL
HAWALIK (2/308). To,
amma su sai su kalato
wannan riwaya su yi
mata kai da waccan.
A nan kuma zamu iya
kawo wani hadisin da
suke yawan hujja da shi
“ ﻣﻦ ﻣﺎﺕ ﻭﻟﻢ ﻳﻌﺮﻑ ﺍﻣﺎﻡ
ﺯﻣﺎﻧﻪ ﻣﺎﺕ ﻣﻴﺘﺔ ﺟﺎﻫﻠﻴﺔ”
Mu sam a wurinmu ba
haka Hadisin yake ba. Ga
yadda yake:
“ ﻣﻦ ﺧﻠﻊ ﻳﺪﺍ ﻣﻦ ﻃﺎﻋﺔ ﻟﻘﻲ
ﺍﻟﻠﻪ ﻳﻮﻡ ﺍﻟﻘﻴﺎﻣﺔ ﻻ ﺣﺠﺔ ﻟﻪ،
ﻭﻣﻦ ﻣﺎﺕ ﻭﻟﻴﺲ ﻓﻲ ﻋﻨﻘﻪ
ﺑﻴﻌﺔ ﻣﺎﺕ ﻣﻴﺘﺔ ﺟﺎﻫﻠﻴﺔ ”
Banbancin da ke
tsakanin wadannan
ruwayoyi guda biyu ba
karami ba ne. Nasu yana
tabbatar da wata akida,
namu kuma yana
tabbatar da wata ta
daban. Amma sai su
kawo nasu su yi mana
hujja da shi. Idan kana
so ka kwatanta su sai
ka duba namu a SAHIHU
MUSLIM (6/22) hadisi na
4899 da kuma AS
SUNAN AL KUBRA na
Baihaqi (8/156) hadisi na
17055 sannan sai ka
duba nasu a cikin AL
KAFI na Kulini (1/377) da
KASHFUL ASRAR na
Khumaini, shafi na 197.
Bayan ka hakikance
banbancinsu sai ka sake
duba abinda Khomaini ya
ce, wai wannan Hadisi
sananne ne a wurin
Shi’ah da Sunnah!!!
Haka hadisin khalifofi
goma sha biyu
Kuraishawa. Su kan
dauko ingantattar
ruwayarsa su buga ta
da mai rauni sai su fitar
da cewa Hadisin ya
tabbata a yadda suke
son kawo shi.
In sha Allahu zamu ci
gaba.

AL KITABU WAL “ITRA” KO AL KITABU WAS “SUNNAH”? (Dr mansur sokoto)

AL KITABU WAL
“ITRA” KO AL KITABU
WAS “SUNNAH”?
Bismillahir Rahmanir
Rahim
Abinda muka sani ne
cewa, daga cikin
manyan ginshikan Shi’a
da suka dogara gare su
kuma suka gina
akidarsu a kai shi ne,
cewa Annabinmu
Sallallahu Alaihi Wa Alihi
Wasallam ya yi wasici
da abi Alkurani da
“ITRA” wato iyalan
gidansa. Sa’annan kuma
sai suka dauka cewa,
bin jikokin sayyidina
Husaini shi ake nufi
domin su ne magadan
ilimin annabta. (mutum
tara ne daga cikin zuri’ar
Husaini suka sa a cikin
imamansu goma sha
biyu amma babu na
Hasan ko guda!). A kan
wannan fahimta tasu
sun hakikance cewa an
saba ma umurnin
Manzon Allah tun da
farko, don haka tafiya
ta gurbace tun daga
asalinta, musulmin
farko – almajiran Annabi
da masu bi masu – duk
sun bar tafarkin shiriya,
a fahimtar ‘yan Shi’ah.
Muna so mu tattauna a
tsanake dangane da
wannan Hadisi da
ruwayoyinsa, domin mu
gano ingancinsa ko
rashin haka. Sannan mu
yi tsokaci game da
ma’anarsa wadda ta yi
daidai da abinda aka
sani na koyarwar
ma’aiki Sallallahu Alaihi
Wa Alihi Wasallam.
Kafin mu shiga wannan
bayani, zai yi kyau muyi
nuni ga matsalar da
take shiga a cikin
rubuce-rubucen
malaman Shi’a idan
suka zo magana a kan
hadisai. Wannan bayani
a hakikaninsa na
masanan Hadisi ne,
yana yiwuwa ya dan yi
nauyi ga wasu daga
cikin masu karatu.
Amma na ga ya zama
dole ne a matsayin
shimfida ga wannan
bayani da muke son yi.
Da farko dai malaman
Shi’ah sukan zo su
dauko hadisai
nagartattu ingantattu
wadanda a duniyar
Sunnah an gama
sallama masu, an
amince da su. Amma sai
su ba wadannan hadisai
wata ma’ana wadda ta
yi daidai da tasu
fahimta. Kamar wasu
hadisai da ke nuna
falalar sayyidina Ali da
darajojinsa. Ba ma
musun hadisan, kuma
ba ma rage ma
sayyidina Ali girmansa,
amma su sai su ce
wadannan hadisan hujja
ne a kan an zalunce shi
tunda ba a ba shi
halifanci ba tun da
farko. Sai su manta – ko
su yi gangancin
mantawa – cewa,
halifofi na gaba da shi
su ma suna da irin nasu
darajoji.
Kashi na biyu shi ne
hadisan da suke masu
rauni ne a wurin
ma’abota ilimi, an
bayyana illolin da ke
tattare da su, sai su
dauko wadannan
hadisan su rinka hujja
da su a kan mu, suna
cewa to, ga su nan ma
daga littafanku! Idan
aka yi sa’a hadisin
mashahuri ne da ake iya
samu a littafai da yawa
sai su yi ta cika takarda
da sunayen wadanda
suka kawo shi. Wanda
bai sani ba bai iya gane
cewa magana guda ce
ake maimaitawa, kuma
Hadisin daga mafita
guda yake. A wurin
malaman Sunnah kuwa
Hadisi ba ya zama hujja
sai an ruwaito shi ta
hanya gangariya wadda
babu sofane a cikin
maruwaitanta, kuma an
samu saduwar su
dukansu da juna,
sannan ba a samu wata
tangarda da ke iya
kawo suka abar
dubawa ba ga ita kanta
hanyar ko abinda shi
Hadisin ya kunsa. Irin
wadannan hadisan zaka
tarar da malaman
Sunnah da suka kawo
su sun fade su ne don
bayyana aibinsu, amma
sai su kuma wadannan
su cire maganar
wannan aibi su ce, to
gasu nan a cikin
littafanku muka dauko
su. Wannan kuwa wani
nau’i ne na boye ilimi
daidai yadda Yahudawa
suka so su yi wa
Manzon Allah Sallallahu
Alaihi Wa Alihi Wasallam
– ganin bai iya karatu ba
– sai Allah ya ba shi ikon
da ya ce, to ku dage
yatsanku daga nan ku
karanta mana sauran.
Sai ga su sun yi tsuru
tsuru! Hadisin da ya ce
“Ni ne birnin ilimi, Ali ne
kofarsa” ya shahara
kwarai, ga kuma yawan
hanyoyi, amma da an bi
su za a gan su wayau,
don ba nagartacciyar
hanya guda daya da aka
samo shi da ita.
A wata sa’ar kuma
malaman Shi’ah sukan
tsallake littafan hadisi
da aka sani gaba daya
su dauko wani labari ko
wata almara daga
littafan mawaka ko na
tarihi ko na adabi ko ma
wani mawallafi kawai
da yake wallafa
tatsuniya. Misali irin su
SUBHUL A’SHA na
Qalqashandi ko AL
AGANI na Abul Faraj Al
Asfahani ko littafan
Ahmad Shauqi ko na
Abbas Mahmud Al
Aqqad. Idan aka kawo
hadisan irin wadannan
littafan wani lokaci a
fadi littafin, wani lokaci
kuma a ce RAWAHUL
BUKHARI!!!
Akwai kuma littafan da
aka rubuta da sunan
Sunnah amma a
hakikanin gaskiya
mawallafansu ‘yan
Shi’ah ne. Kamar su Ibnu
Abil Hadid da Ibnus
Sabbag da Qanduri da
makamantansu
wadanda masana sun
dade da tantance
labarinsu.

ME YA FARU A KARBALA? 17 (Dr mansur sokoto)

MEYA FARU A
KARBALA? 17
Mu Koma Kan Yazid
Nuni ya gabata a can
baya zuwa ga irin
sabanin mawallafa a
game da Yazid. Bisa ga
wannan ne mutane
suka kasu kashi uku a
kan shi. Wasu na zagi
har ma da la’antar sa,
wasu na yabon sa da
gwarzanta shi. Kashi na
uku su ne wadanda
suka tsaya a tsakani
suna neman ayi masa
adalci a ajiye shi a
matsayin sauran ire-
irensa daga cikin
sarakunan musulunci
masu rauni wadanda
suka tafka kurakurai a
cikin mulkinsu. A sa su a
cikin ayar da
madaukakin sarki yake
cewa
(ﻭﺁﺧﺮﻭﻥ ﺍﻋﺘﺮﻓﻮﺍ
ﺑﺬﻧﻮﺑﻬﻢ ﺧﻠﻄﻮﺍ ﻋﻤﻼ ﺻﺎﻟﺤﺎ
ﻭﺁﺧﺮ ﺳﻴﺌﺎ ﻋﺴﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﻥ
ﻳﺘﻮﺏ ﻋﻠﻴﻬﻢ ﺍﻥ ﺍﻟﻠﻪ ﻏﻔﻮﺭ
ﺭﺣﻴﻢ ( ﺳﻮﺭﺓ ﺍﻟﺘﻮﺑﺔ: ١٠٢
“Kuma wadansu sun yi
ikirari da laifukansu, sun
gauraya aiki na kwarai
da wani maras kyawo,
yana yiwuwa Allah ya yi
tuba a kan su, lalle Allah
Mai yawan gafara ne,
mai gamammen jinkai”.
Suratut Taubah: 102
Mu saurari wani daga
cikin malamai masu irin
wannan matsakaicin
ra’ayi, shi ne Imam Abu
Abdillahi Adh Dhahabi.
Ga abinda ya ce a cikin
tarihin Yazid a littafinsa
SIYAR A’LAM AN
NUBALA (7/36):
ﻟﻪ ﻋﻠﻰ ﻫﻨﺎﺗﻪ ﺣﺴﻨﺔ ﻭﻫﻲ
ﻏﺰﻭ ﺍﻟﻘﺴﻄﻨﻄﻴﻨﻴﺔ، ﻭﻛﺎﻥ
ﺍﻣﻴﺮ ﺫﻟﻚ ﺍﻟﺠﻴﺶ، ﻭﻓﻴﻬﻢ
ﻣﺜﻞ ﺍﺑﻲ ﺍﻳﻮﺏ ﺍﻻﻧﺼﺎﺭﻱ
ﺭﺿﻲ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻨﻪ… ﺍﻟﻰ ﺍﻥ ﻗﺎﻝ :
ﻭﻳﺰﻳﺪ ﻣﻤﻦ ﻻ ﻧﺴﺒﻪ ﻭﻻ
ﻧﺤﺒﻪ، ﻭﻟﻪ ﻧﻈﺮﺍﺀ ﻣﻦ ﺧﻠﻔﺎﺀ
ﺍﻟﺪﻭﻟﺘﻴﻦ، ﻭﻛﺬﻟﻚ ﻓﻲ ﻣﻠﻮﻙ
ﺍﻟﻨﻮﺍﺣﻲ، ﺑﻞ ﻓﻴﻬﻢ ﻣﻦ ﻫﻮ
ﺷﺮ ﻣﻨﻪ ..
Tare da tubatubansa
yana da alheri guda
daya, shine yakar
Qustantiniyah. Kuma shi
ya jagoranci yakin, alhali
a cikin rundunar akwai
manya irin su Abu
Ayyub Al Ansari mai
masaukin Manzon Allah
Sallallahu Alaihi Wa Alihi
Wasallam.. Har dai inda
Dhahabi ya kai ga cewa,
“Yazidu na cikin
wadanda ba ma zagin
su, ba ma kuma kaunar
su. An yi ire-irensa da
dama daga cikin
halifofin daulolin guda
biyu (yana nufin
Umawiyyawa da
Abbasiyyawa), haka ma
a cikin gwamnoni an yi
ire-irensa da ma
wadanda shi ya dara su
dama.
A baya mun kawo
hadisin da ya nuna
falalar wannan jihadi da
su Yazidu suka yi
wanda Bukhari ya
ruwaito shi – hadisi na
2924 – daga Ummu
Haram Al Ansariyyah
matar sayyidina Ubada
bin Samit wadda ta ce,
Manzon Allah Sallallahu
Alaihi Wa Alihi Wasallam
ya ce “runduna ta farko
daga al’ummata
wadanda zasu yi yaki a
kan teku an gafarta
masu. Sai na ce, ya
Manzon Allah, ni ina
cikinsu? Ya ce, eh, kina
cikinsu. Sannan ya ce,
kuma runduna ta farko
daga al’ummata da
zasu yaki birnin Qaisar –
Qustantiniyah – su ma
an gafarta masu. Na ce,
Manzon Allah ina
cikinsu? Sai ya ce, a’a.
Kuma mun fadi ba ta ga
wannan yakin da Yazidu
ya jagoranta ba don ta
cika bayan gama
wancan yaki wanda
babansa Mu’awiyah ya
jagoranta kai tsaye.
Kamar yadda bakin da
ba ya karya ya fada
mata.
Game da la’antar Yazid
kuwa da ma la’antar
kowane irin musulmi –
kai har da kafiri – ba
aikin mutanen kirki ba
ne. Domin kuwa
manzonmu Sallallahu
Alaihi Wa Alihi Wasallam
ya ce a hadisin Abdullahi
bin Mas’ud Radiyallahu
Anhu: “Musulmi ba mai
yawan suka ne ba, ba
mai yawan la’anta ne
ba, ba kuma mai fadin
kazamar magana ne ko
kalmar alfasha ba”.
Imam Al Bukhari ya
ruwaito shi a cikin AL
ADABUL MUFRAD, Hadisi
na 312, haka ma Ibnu
Hibban a cikin Sahihin
littafensa (1/421) Hadisi
na 192, haka ma Imam
Ahmad a cikin MUSNAD
(1/404) da kuma
Tirmidhi a cikin SUNAN
(4/350), Hadisi na 1977.
Albani da Arna’ut sun
inganta shi.
Magabata da dama sun
kasance suna kame
bakinsu daga la’antar ko
da dabba ce, domin
watarana a cikin tafiye
tafiyen Manzon Allah
Sallallahu Alaihi Wa Alihi
Wasallam ya ji wata
mata ta la’anci
rakumarta don ta kusa
kayar da ita, sai ya yi
umurni a dauke kayan
da ke kan rakumar a
sake ta. Ya ce, “An riga
an la’ance ta”. Imran bin
Husain da ya ruwaito
Hadisin ya ce, yanzu
haka kamar ina ganin ta
tana tafiyarta kowa ya
fita batunta. Duba
SAHIH MUSLIM (8/23),
Hadisi na 6769.
Wani muhimmin al’amari
da ya kamata mu yi
nuni gare shi a nan shi
ne tasirin farfagandar
JAISHUT TAWWABIN
da muka ambata a baya
na karin gishiri ga mafi
yawan labaran
abubuwan da suka faru.
Misali, masu tantance
ruwayoyi sun yi suka
ainun ga riwayoyin da
suka ce, an je da kan
sayyidina Husaini har
birnin Sham wurin Yazid,
ballantana sauran
almarar da aka hikaito
ta cewa ya fashe
haushi, da nuna murna
har da wasu baitoci na
rashin kunya. Haka
kuma game da iyalansa
bai inganta cewa, an yi
masu wulakanci ko dan
kadan ba. Maimakon
haka ma da aka zo da
su wurin Yazidu ya
mutunta su, kuma ya yi
masu rantsuwa cewa
bai yi umurni da haka
ba, bai kuma ji dadi ba.
Juyayi da makokin
Husaini dai babu shakka
wata bidi’a ce babba da
take da manufar ci gaba
da tona mikin da tuni
wadanda suka yi shi
sun gamu da Allah ya
hukunta su. Da yana
cikin addini a yi makokin
wani ai kuwa da an
shar’anta ayi na kakan
Husaini wanda shine
fiyayyen talikai. In kuma
sun ce ai saboda an
zalunce shi ne, to da shi
da mahaifinsa wa aka fi
zalunta? Shi ya yi fito na
fito har ya samu sa’ar
halaka mutane 88 a
cikinsu ya aika su zuwa
Jahannama a wurin
kokarinsu na kama shi,
sannan shi ma suka
samu kashe shi bayan
kama shi din ya faskara.
Amma shi mahaifinsa
kwanton bauna aka yi
masa yana hanyar
tafiya masallaci cikin
duhun asuba aka kashe
shi. To, don Allah a
tsakanin su biyun wa
aka fi zalunta? Kuma in
wannan ne dalilin yin
makoki don me da ba a
yin na babansa? Haka
su ma Halifofi biyu da
suka gabaci Ali
kowanensu yana
matsayin shugaban
musulmi aka kashe shi
kuma a cikin birnin
manzon Allah mai
alfarma. Idan kuma sun
ce don ya yi shahada ne
wajen kare addini, sai
mu ce wannan kam ai
abin buki ne, da Shari’a
ta amince da yin bukin.
Wane ne ba ya son ya
samu shahada? Sai a
zauna ayi ta kururuwa
ana yanka jiki don wani
masoyinmu ya tafi
aljanna? Kuma da haka
ne da shugaban Shahidai
Hamza baffan Manzon
Allah ya fi Husaini
cancanta. In sun ce ai
kisan na wulakanci ne,
to, ai kowa ya san irin
wulakancin da aka yi ma
gawar sayyidina
Hamza, abinda ya
bakanta ran Manzon
Allah matuka. Amma
duk da haka, masu
hannu ga wannan lamari
duk sun tuba, kuma
Annabi Sallallahu Alaihi
Wa Alihi Wasallam ya
karbi tubansu, ya bar su
da Allah idan tuba na
gari suka yi Allah ya
sani. In ma ba haka ba
to, can su da Allah
masanin gaibi.
Alkur’ani ya fada mana
cewa, Banu Isra’ila sun
yi ta kisan Annabawan
Allah. (Duba misali,
Suratul Baqara: 87 da
kuma 91). In da makoki
Ibada ne don me da ba
a umurci Manzo
Sallallahu Alaihi Wa Alihi
Wasallam ya yi masu
makoki ba?
Allah ya jikan babban
malamin Tabi’una;
Rabi’u bin Khuthaim, a
lokacin da aka gaya
masa an kashe Husaini
sai ya ce, sun kashe
shi? Aka ce masa eh. Ya
ce INNA LILLAHI WA
INNA ILAIHI RAJI’UN.
Sannan ya karanta aya
ta 46 a Suratuz Zumar
inda Allah ke cewa: “Ka
ce, Ya Allah! Mai kaga
halittar sammai da
kasa, masanin fili da
boye, Kai ne ke hukunci
a tsakanin bayinka a
cikin abinda suka
kasance suna saba wa
juna a cikinsa”. Bayan
haka Malam Rabi’u bai
sake cewa uffan ba.
Duba AL AWASIM
MINAL QAWASIM na Al
Qadi Abubakar Ibnul
Arabi Al Ishbili, shafi
131.
Ranar Ashura kafin ta
zama ranar shahadar
Husain ta kasance rana
mai tarihi da ya sa
Annabi Sallallahu Alaihi
Wa Alihi Wasallam yana
azumtar ta tun yana
Makka kamar yadda
mushrikai su ma suna
yi. Da ya zo Madina
kuma ya tarar Yahud su
ma suna yi, ya umurci
musulmi su ma su yi shi
a matsayin farali har sai
da aka saukar da
azumin Ramadhan
sannan aka dauke
faralci aka bar shi a
matsayin Sunnah. Duk
abinda ya faru bayan
wucewar Manzon
rahama ba zai canza
shari’ar da shi Manzon
ya bar mu a kanta ba.
Alhamdu Lillah.